Leflwnomide
Mae leflunomide yn gyffur gwrth-rwmatig sy'n addasu clefydau (DMARD) a ddatblygwyd yn benodol i reoli arthritis llidiol.
Mae'r system imiwnedd gorweithgar mewn RA yn achosi poen, chwyddo, gwres a chochni. Mae leflunomide yn lleihau'r broses hon trwy 'ddiffodd' y celloedd sy'n gyfrifol am y gorweithgarwch hwn. Gall hefyd weithio mewn sawl ffordd arall.
Mae leflunomide yn 'bro-gyffur', sy'n golygu ei fod yn anactif pan gaiff ei gymryd. Caiff ei drawsnewid yn feddyginiaeth weithredol ar ôl iddo gael ei amsugno ac mae'n mynd trwy'ch afu.
Cefndir
Mae leflunomide wedi cael ei ddefnyddio i drin arthritis gwynegol ers dechrau'r 2000au. Ers hynny, mae wedi cael ei roi i lawer o bobl ag RA am gyfnodau hir ac mae wedi'i ddangos i fod yn ddiogel ac yn effeithiol pan gaiff ei ddefnyddio a'i fonitro'n iawn.
Defnyddir DMARDs i drin arthritis llidiol trwy leihau llid a difrod i'r cymalau, lleihau'r risg o anabledd a gwella ansawdd bywyd.
Mae ymchwil i RA wedi canfod po gynharaf y mae'r driniaeth yn dechrau gyda DMARD i reoli'r llid, y gorau fydd y canlyniad hirdymor.
Sut mae'n gweithio?
Dim ond arbenigwr sydd â phrofiad o drin arthritis gwynegol sy'n rhagnodi leflunomide. Mae hanes meddygol manwl yn bwysig iawn i sicrhau bod y driniaeth yn addas i bob claf. Mae angen profion gwaed cyn ac yn ystod y driniaeth, er bod eu hangen yn llai aml unwaith y bydd y claf yn sefydlog ar leflunomide.
Rhagnodir leflunomide fel tabled o 10mg neu 20mg bob dydd yn dibynnu ar farn glinigol yr arbenigwr.
Mae leflunomide yn gweithredu ar ensym yn y corff i gyfyngu ar ymateb gormodol y celloedd sy'n ymwneud â llid, felly'n lleihau chwydd, poen a phroblemau eraill RA.
Mae leflunomide yn parhau yn y corff am amser hir. Mae angen rheoli newid o leflunomide i feddyginiaeth wahanol yn ofalus er mwyn osgoi problemau rhag i'r cyfuniad o leflunomide a'r feddyginiaeth newydd achosi.
Gellir tynnu leflunomide o'ch corff yn gyflymach trwy gymryd meddyginiaeth arall fel siarcol wedi'i actifadu am sawl diwrnod. Gelwir hyn yn weithdrefn 'golchi allan'.
Sgil-effeithiau a adroddir amlaf
Fel gydag unrhyw feddyginiaeth, gall leflunomide achosi sgîl-effeithiau. Mae'n bwysig cofio mai dim ond sgîl-effeithiau posibl yw'r rhain ac efallai na fyddant yn digwydd. Gall sgîl-effeithiau gynnwys:
- Pwysedd gwaed uchel, felly dylid gwirio hyn yn rheolaidd (fel arfer pan gewch brofion gwaed)
- Newidiadau mewn rhai canlyniadau profion gwaed e.e. profion yr afu, cyfrif gwaed llawn
- Dolur rhydd
- Adweithiau croen fel brechau, pothellu neu lid ac wlserau yn leinin y geg
- Tueddiad cynyddol i heintiau
- Diffyg anadl, peswch
- Diffyg teimlad neu goglais yn eich traed neu'ch dwylo
| Mae rhagor o wybodaeth am sgîl-effeithiau ar gael yn y daflen wybodaeth i gleifion ar gyfer leflunomide, a fydd yn dod gyda'ch meddyginiaeth. Cofiwch roi gwybod am unrhyw bryderon am sgîl-effeithiau posibl i'r meddygon, fferyllwyr neu nyrsys. |
Leflunomide gyda meddyginiaethau eraill
- Gellir parhau â chyffuriau gwrthlidiol ansteroidaidd (NSAIDs) a thriniaeth steroid ynghyd â leflunomide
- Ni fydd leflunomide yn effeithio ar atal cenhedlu geneuol (atal cenhedlu), oni bai ei fod yn achosi dolur rhydd.
- Os ydych chi'n cymryd warfarin, efallai y bydd angen i chi gael eich ceulo gwaed wedi'i wirio'n fwy rheolaidd.
- Mae angen gofal pan ragnodir leflunomide ochr yn ochr â llawer o feddyginiaethau eraill, boed ar bresgripsiwn neu wedi'u prynu dros y cownter.
- Gall eich tîm gofal iechyd eich cynghori am unrhyw ryngweithiadau hysbys gyda'ch meddyginiaeth, felly mae'n bwysig rhoi gwybod iddyn nhw am yr holl feddyginiaethau rydych chi'n eu cymryd, boed ar bresgripsiwn neu dros y cownter. Dylech chi hefyd roi gwybod iddyn nhw os ydych chi'n cymryd unrhyw atchwanegiadau neu feddyginiaethau llysieuol gan y gall y rhain hefyd ryngweithio â meddyginiaethau.
Os byddwch chi'n dechrau cymryd unrhyw feddyginiaethau newydd, gwiriwch gyda meddyg, nyrs neu fferyllydd eu bod nhw'n ddiogel i'w cymryd gydag unrhyw feddyginiaethau rydych chi'n eu cymryd ar hyn o bryd.
Leflunomide yn ystod beichiogrwydd a bwydo ar y fron
Argymhellion i fenywod
- Gall leflunomide achosi namau geni os caiff ei gymryd yn ystod beichiogrwydd.
- Rhaid i chi ddefnyddio atal cenhedlu effeithiol wrth gymryd leflunomide ac am ddwy flynedd ar ôl ei roi'r gorau iddi, oherwydd gall aros yn eich corff am amser hir ar ôl i chi roi'r gorau i'w gymryd. Er mwyn osgoi aros dwy flynedd cyn beichiogi, gallwch gymryd cwrs o feddyginiaeth fel siarcol wedi'i actifadu am 11 diwrnod. Bydd hyn yn tynnu unrhyw leflunomide o'ch corff yn gyflymach. Bydd angen i chi gael dau brawf gwaed 14 diwrnod ar wahân i wirio bod hyn wedi gweithio cyn ceisio beichiogi.
- Dylech geisio cyngor gan eich tîm arbenigol ynghylch pryd yn union i roi'r gorau i gymryd dulliau atal cenhedlu.
- Ni ddylid cymryd leflunomide tra byddwch chi'n bwydo ar y fron.
Argymhellion i ddynion
- Mae canllawiau wedi'u diweddaru gan Gymdeithas Rhewmatoleg Prydain (2023) bellach yn nodi nad oes unrhyw reswm i ddynion sy'n cymryd leflunomide osgoi beichiogi plentyn gyda'u partner.
Mae gwybodaeth am feichiogrwydd yn y llyfryn hwn yn seiliedig ar ganllawiau Cymdeithas Rhewmatoleg Prydain (BSR) ar ragnodi meddyginiaethau yn ystod beichiogrwydd a bwydo ar y fron.
Cyn dechrau teulu, argymhellir eich bod yn cael cyngor gan yr ymgynghorydd neu'r nyrs glinigol arbenigol ynghylch pryd i ddechrau beichiogrwydd.
Leflunomide ac alcohol
Yr argymhelliad yw y dylid osgoi yfed alcohol yn ystod triniaeth gyda leflunomide gan fod posibilrwydd o effeithiau gwenwynig cynyddol ar yr afu.
Leflunomide ac imiwneiddio/brechiadau
Ni ellir rhoi brechlynnau byw i unrhyw un sydd eisoes yn cymryd leflunomide. Mae'r brechlynnau byw a ddefnyddir yn y DU yn cynnwys: y frech goch, clwy'r pennau a rwbela (MMR), brech yr ieir, BCG (ar gyfer twbercwlosis), twymyn felen, teiffoid geneuol neu polio geneuol (gellir defnyddio brechlynnau polio a thyroid chwistrelladwy). Os nad yw leflunomide wedi dechrau eto, mae'n bwysig ceisio cyngor ynghylch pa mor hir y dylid gadael bwlch ar ôl cael brechlyn byw.
brechlyn ffliw blynyddol yn gryf. Mae ar gael mewn dau ffurf: pigiad i oedolion a chwistrell trwynol i blant. Nid yw'r brechlyn pigadwy yn frechlyn byw felly mae'n addas ar gyfer oedolion sy'n cymryd leflunomide. Mae'r chwistrell trwynol yn frechlyn byw ac nid yw'n addas ar gyfer oedolion sy'n cymryd leflunomide. Gallwch gael brechlyn ffliw yn eich meddygfa neu fferyllfa leol.
brechiad 'Pneumovax' untro (sy'n amddiffyn rhag niwmonia niwmococol) yn fyw ac fe'i hargymhellir yn gryf. Yn ddelfrydol, dylid rhoi brechiad â Pneumovax cyn dechrau leflunomide.
brechlyn yr eryr (Herpes zoster) ar gyfer pob oedolyn sy'n troi'n 65 oed, y rhai rhwng 70 a 79 oed a'r rhai 50 oed a throsodd sydd â system imiwnedd wan iawn. Rhoddir y brechiad fel dau ddos, dau fis ar wahân, yn eich meddygfa. Mae ar gael fel brechlyn byw neu anfyw, felly mae'n bwysig sicrhau eich bod yn cael y fersiwn anfyw.
brechlynnau a pigiadau atgyfnerthu Covid-19 Nid yw
Gall eich meddyg teulu eich cynghori a ydych chi'n gymwys i gael brechiadau ffliw, Pneumovax, yr eryr a Covid am ddim, yn dibynnu ar y meddyginiaethau rydych chi'n eu cymryd a'u dosau.
| Gall brechu aelodau agos o'r teulu helpu i amddiffyn rhywun sydd â system imiwnedd wan rhag haint. |
Meddyginiaethau mewn arthritis gwynegol
Credwn ei bod yn hanfodol bod pobl sy'n byw gydag RA yn deall pam mae rhai meddyginiaethau'n cael eu defnyddio, pryd maen nhw'n cael eu defnyddio a sut maen nhw'n gweithio i reoli'r cyflwr.
Archebu/Lawrlwytho