Achosion posibl a ffactorau risg
Er nad yw'n gwbl ddealladwy pam mae unigolyn yn datblygu RA pan fyddant yn gwneud hynny, mae llawer o'r achosion a'r ffactorau risg wedi'u nodi. Yn gyffredinol, mae'r rhain wedi'u rhannu'n ddau gategori, ffactorau genetig a ffactorau amgylcheddol. Fel arfer mae 'sbardun' hefyd ychydig cyn i'r clefyd ddechrau.
Mae llawer i'w ddysgu o hyd ynglŷn â pham mae arthritis gwynegol yn effeithio ar bobl pan mae'n gwneud hynny. Mae'n anodd dweud yn sicr pam mae un person unigol wedi datblygu RA. Fodd bynnag, mae rhai o achosion posibl arthritis gwynegol a'r ffactorau risg sy'n gwneud datblygu arthritis gwynegol yn fwy tebygol, wedi'u nodi.
Geneteg
Mae arthritis gwynegol yn glefyd hunanimiwn, sy'n golygu bod eich system imiwnedd yn ymosod ar feinwe iach yn y corff (yn yr achos hwn leinin y cymalau). Er efallai nad oes gennych unrhyw un yn eich teulu sydd ag RA neu gyflwr arall sy'n effeithio ar y system imiwnedd, mae'n bosibl cario genynnau sy'n eich gwneud chi'n fwy tebygol o'i ddatblygu. I roi syniad i chi o arwyddocâd y cysylltiadau genetig, mewn efeilliaid unfath, lle mae gan un efeilliaid RA, mae'r siawns y bydd yr efeilliaid eraill yn ei ddatblygu tua 15%. Pan fydd gan riant RA, dim ond tua 1-3% yw'r siawns y bydd eu plentyn hefyd yn ei ddatblygu.
Amgylcheddol
Un o'r ffactorau amgylcheddol mwyaf wrth ddatblygu arthritis gwynegol yw ysmygu. Mae'r siawns o ddatblygu'r cyflwr yn cynyddu po fwyaf y byddwch chi wedi ysmygu, y hiraf y byddwch chi wedi ysmygu ac (os ydych chi wedi rhoi'r gorau i ysmygu) pa mor bell yn ôl y gwnaethoch chi roi'r gorau iddi. Dangoswyd hefyd bod bod yn ysmygwr cyfredol yn gwaethygu symptomau ac yn gwneud ymateb da i feddyginiaeth yn llai tebygol, felly mae'n syniad da rhoi'r gorau i ysmygu os oes gennych chi RA neu os ydych chi'n gwybod ei fod yn rhedeg yn eich teulu. Mae bod dros bwysau hefyd wedi'i gysylltu â gwaethygu symptomau arthritis gwynegol ac mae wedi cael ei ystyried yn ffactor risg posibl wrth ddatblygu RA.
Hormonau
Credir hefyd fod hormonau'n chwarae rhan bwysig yn natblygiad RA. Mae RA yn effeithio ar fwy o fenywod na dynion ac mae'n aml yn digwydd yn ystod cyfnodau o newid hormonaidd i fenywod, fel ar ôl rhoi genedigaeth neu ddechrau'r menopos.
Felly, efallai eich bod yn dueddol o gael RA yn enetig, a gallai'r risg hon gynyddu ymhellach gan hormonau a ffactorau amgylcheddol.
Sbardunau
Y darn olaf o'r pos yw'r 'sbardun', a dyma'r rhan sydd leiaf dealladwy, yn ôl pob tebyg. Yn anecdotaidd, mae pobl yn aml yn siarad am eu RA yn dod ymlaen ar ôl cyfnodau o straen neu drawma corfforol neu feddyliol, neu yn dilyn salwch, ac, fel y soniwyd yn flaenorol, ar ôl rhoi genedigaeth. Mae rhai astudiaethau wedi cefnogi rhai o'r honiadau hyn, ond nid yw'n glir o hyd pam y gwnaeth y digwyddiad penodol hwnnw sbarduno RA ar yr adeg honno i'r unigolyn hwnnw (h.y. os yw genedigaeth yn sbardun, ond dyma'ch ail blentyn, pam na chafodd ei sbarduno ar ôl eich plentyn cyntaf?).
Efallai na fydd union achos eich RA byth yn cael ei ddeall yn llawn, a byddai llawer ohono wedi bod y tu hwnt i'ch rheolaeth. Hyd yn oed os oes gennych ffactorau risg amgylcheddol ychwanegol, neu os ydych chi'n teimlo bod rhywbeth o fewn eich rheolaeth wedi sbarduno'r cyflwr, ni ddylech chi byth deimlo mai chi sydd ar fai. Mae'n amhosibl rhagweld RA, ac mae'n debyg iddo ddigwydd ar yr adeg hon oherwydd nifer o ffactorau'n dod at ei gilydd ar unwaith.
Gall deall yr achosion helpu ymchwilwyr i ddod o hyd i ffyrdd newydd a ffyrdd gwell o drin arthritis gwynegol. Gallai hefyd eu helpu i ddod o hyd i iachâd neu ffordd o atal y clefyd rhag datblygu yn y lle cyntaf ryw ddydd.
