A allai cynlluniau gofal cymdeithasol Andy Burnham wneud gwahaniaeth i bobl ag RA a JIA?
26 Awst 2026
Mae'r Prif Weinidog, Andy Burnham, wedi cadarnhau dro ar ôl tro yn ei wythnosau cyntaf fel Prif Weinidog ymrwymiad i adolygu gofal cymdeithasol i oedolion yn Lloegr.
Mae diwygio Gofal Cymdeithasol wedi bod ar agenda llawer o wleidyddion ers blynyddoedd lawer. Fe gofiwch fod y cyn-Brif Weinidog, Kier Starmer, wedi codi hyn yn 2024 a rhoi'r dasg i'r Farwnes Casey gynnal adolygiad annibynnol o ofal cymdeithasol yn ôl yn 2025. Felly, er nad yw ymrwymiadau Andy Burnham yn newydd ynglŷn â mater gofal cymdeithasol, beth sy'n wahanol?
Ymrwymiad i ddiwygio gofal cymdeithasol
Mae'r Prif Weinidog wedi dweud bod diwygio gofal cymdeithasol yn flaenoriaeth i'r Llywodraeth. Mae hwn yn safbwynt gwahanol i safbwynt Prif Weinidogion blaenorol. Mae wedi siarad am greu system sy'n rhoi urddas, diogelwch a chefnogaeth i bobl, gan ddod ag iechyd a gofal cymdeithasol yn agosach at ei gilydd hefyd.
Y nod yw adeiladu Gwasanaeth Gofal Cenedlaethol sy'n helpu pobl i gael y gefnogaeth gywir pan fydd ei hangen arnynt. Mae gobaith hefyd y bydd hyn o gymorth i'r Gwasanaeth Iechyd Gwladol (GIG) oherwydd bod gorgyffwrdd sylweddol rhwng y problemau y mae'r GIG yn eu hwynebu a'r problemau gyda'n system gofal cymdeithasol.
Mae Comisiwn Casey, dan arweiniad y Farwnes Louise Casey, yn casglu barn y cyhoedd drwy’r Sgwrs Fawr ar Ofal. Mae hyn yn rhoi cyfle i bobl ddweud beth maen nhw’n ei feddwl sy’n gweithio’n dda, beth sydd angen newid, a beth ddylai gofal da ei olygu ym mywyd beunyddiol.
Dywedwch eich dweud
Mae’r Sgwrs Fawr ar Ofal ar agor i bobl ledled Lloegr roi adborth ar ofal cymdeithasol. Mae NRAS yn annog pobl sy’n byw gydag RA, JIA, eu teuluoedd a’u hanwyliaid i rannu eu profiadau a’u barn.
Pam mae hyn yn bwysig i bobl ag RA a JIA
Mae arthritis gwynegol (RA) ac arthritis idiopathig ieuenctid (JIA) yn gyflyrau hunanimiwn hirdymor. Mae'r rhain yn gyflyrau cymhleth sy'n effeithio ar bobl mewn amrywiaeth o ffyrdd ond yn aml maent yn cynnwys poen, symudedd cyfyngedig, blinder a all wedyn effeithio ar lesiant meddwl, addysg, gwaith a bywyd teuluol rhywun.
Mae NRAS yn gwybod o arolygon blaenorol fod pobl sy'n byw gydag RA yn aml angen cymorth ychwanegol i reoli eu cyflwr, boed gan deulu ac anwyliaid neu gan wasanaethau proffesiynol. Fodd bynnag, amlygodd ein harolwg hefyd nad oedd 63% o bobl eisiau dibynnu gormod ar eu teuluoedd a dywedodd 49% na allent fforddio prynu gwasanaethau ar gyfer gofal a chymorth.
A fydd hyn yn effeithio ar bethau y tu allan i Loegr?
Er bod Andy Burnham yn Brif Weinidog dros y DU gyfan, mae ei gyrhaeddiad dros ddiwygio gofal cymdeithasol (a diwygio'r GIG) wedi'i gyfyngu i Loegr gan fod iechyd a gofal cymdeithasol wedi'u datganoli. Fodd bynnag, mae'n cael ei dderbyn yn eang bod y problemau gyda'r GIG a gofal cymdeithasol yn Lloegr yn union yr un fath i raddau helaeth ym mhob un o'n gwledydd datganoledig (yr Alban, Cymru a Gogledd Iwerddon). Wrth i ymrwymiad y Prif Weinidog a'r comisiwn annibynnol ar ofal cymdeithasol ddatblygu, byddwn yn cadw llygad ar y Llywodraethau yn y 3 gwlad ddatganoledig i weld a oes unrhyw wersi wedi'u dysgu neu eu rhannu.