5 perfformiwr talentog gydag RA

Blog gan Victoria Butler

Y tymor gwobrau hwn, roedden ni eisiau rhoi canmoliaeth i 5 o'r nifer o berfformwyr anhygoel sydd wedi dewis bod yn agored am eu diagnosis o RA, ac rydym ni hefyd yn rhoi canmoliaeth i'r nifer o rai eraill sydd, yn ôl pob tebyg, allan yna, sydd ag RA ond yn teimlo na allant ei ddatgelu rhag ofn y bydd yn effeithio ar eu gyrfaoedd.

Gall actio fod yn heriol iawn yn gorfforol ac yn feddyliol, a phan fyddwch chi wedi'ch contractio i berfformio, ar y llwyfan neu set, mae llawer o bobl yn dibynnu arnoch chi i fod yno, ac nid oes prinder o'r rhai sy'n aros i gymryd eich lle os na allwch chi. Felly, efallai nad yw'n syndod bod llawer o berfformwyr yn cuddio eu diagnosis o RA, rhag ofn y bydd yn effeithio ar eu gwaith, a bod y rhai sydd wedi siarad yn agored amdano yn aml wedi gwneud hynny gyda phryder, neu ar ôl i'w clefyd ddod mor ymosodol fel nad oedd cuddio eu brwydr yn opsiwn.

Mae eu lleisiau, serch hynny, yn bwysig nid yn unig i berfformwyr eraill sy'n byw gyda salwch anweledig, ond i unrhyw un sy'n byw gydag RA, wrth iddynt ddefnyddio eu llwyfannau i roi sylw i gyflwr sydd yn aml yn cael ei ddeall yn wael gan y cyhoedd yn gyffredinol.

Sheila Hancock

“Rydw i wedi cuddio’r ffaith oherwydd gwaith, oherwydd na fyddwn i’n cael fy nghyflogi, oherwydd fy mod i ar y rhestr o bobl agored i niwed a phob dim. Ond oherwydd ei fod yn salwch cudd ac mae llawer o bobl wedi’i gael, rydw i wedi gwneud penderfyniad ymwybodol i ddweud y gwir amdano.”

Cafodd Sheila Hancock ddiagnosis o arthritis gwynegol yn 2017. Daeth hyn ar ôl cyfnod o straen aruthrol ym mywyd yr actores, yn dilyn colli ei chwaer a diagnosis canser ei merch ac mae hi'n credu bod straen wedi'i sbarduno ac yn parhau i sbarduno pyliau o'r clefyd.

“Does dim dwywaith, gyda fi, mai straen yw prif achos [pyliau o anhwylderau] ac yn sicr rwy'n credu mai dyna a'i sbardunodd.”

Nid oedd y penderfyniad i fod yn gyhoeddus am ei diagnosis yn un hawdd ac roedd Sheila yn poeni y gallai cyfuniad o oedran ac anabledd effeithio arni yn cael cynnig rolau actio, ond fe wthiodd ei hun i fod yn agored amdano er mwyn eraill allan yna a allai fod yn dioddef yn dawel ac ers hynny mae wedi bod yn agored iawn ac wedi helpu i hysbysu eraill am y cyflwr trwy gyfweliadau ac ymddangosiadau teledu. Eisteddodd hefyd i lawr gyda Phrif Swyddog Gweithredol NRAS, Clare Jacklin, i drafod hyn a mwy mewn cyfweliad y gallwch ei weld yma ar YouTube.

Bob Mortimer

“Mae pobl yn meddwl mai dim ond hen bobl sy’n ei gael ac maen nhw’n chwerthin arnoch chi… Pan es i i ward yr ysbyty roedd yn llawn pobl ifanc. Mae’n salwch trist.”

Mae'r digrifwr, actor a chyflwynydd Bob Mortimer wedi siarad yn agored am ei arthritis gwynegol a'i lawdriniaeth osgoi'r galon. Mae clefyd y galon yn fwy cyffredin mewn pobl ag RA, ac, yn enwedig trwy ei gyfres deledu, Gone Fishing, mae Bob wedi helpu i hyrwyddo cyngor ar galon iach.

Cafodd Bob ddiagnosis o RA ar anterth ei yrfa gomedi, yng nghanol ei ugeiniau. Ar daith gyda'i bartner comedi Vic Reeves, roedd yn rhaid i Bob yn aml berfformio dawnsiau corfforol ac ailadroddus ar y llwyfan.

“Gan fod yn rhaid i mi neidio o gwmpas llawer ar y llwyfan, roedd fy nghymalau’n mynd yn boenus ac, am y tair noson ddiwethaf, roeddwn i’n cloffi i’r theatr.”

Claire King

“Dydy pobl ddim yn gweld eich poen felly mae'n anoddach iddyn nhw gydymdeimlo.”

Mae'r actores Claire King wedi byw gyda RA ers iddi gael diagnosis yn ei hugeiniau. Pan berfformiodd ar y sioe deledu ddiflas Strictly Come Dancing, datgelodd ei bod yn rhaid iddi rewi ei thraed ar ôl pob perfformiad i oroesi'r sioe, ond cyhuddodd llawer hi o geisio cael y bleidlais 'gydymdeimlad'.

Yn anffodus, mae'r profiad hwn o fyw gyda salwch anweledig yn rhywbeth y gall llawer uniaethu ag ef. Gyda gwallt, colur a dillad proffesiynol ac oes o wenu trwy ei phoen, nid oedd Claire yn edrych yn ddigon sâl i bobl ddeall pa mor gamp oedd y perfformiadau hynny iddi, ond byddai unrhyw un ag RA yn deall na allwch chi ddweud poen, yn enwedig yn y rhai sydd wedi arfer byw gydag ef, dim ond trwy edrych ar rywun.

Kathleen Turner

“Ym 1992, ar ôl “Serial Mom,” cefais fy nharo’n wael iawn gydag arthritis gwynegol. Am sawl blwyddyn, dyna oedd fy mhrif bryder—i frwydro yn erbyn y clefyd hwnnw, i allu parhau i symud.”

Fel llawer o fenywod, dechreuodd RA Kathleen yng nghanol ei hoes, yn fuan ar ôl rhoi genedigaeth. Roedd ei RA yn ddifrifol, gan olygu bod angen sawl llawdriniaeth arni dros y blynyddoedd, ond roedd hi'n benderfynol na fyddai awgrym ei meddyg y byddai'n gaeth i gadair olwyn am oes yn ddyfodol iddi.

Cymerodd Kathleen amser i ffwrdd o'i gyrfa actio i gael ei RA dan well rheolaeth, ond ni allai ystyried bywyd heb berfformio ac mae'n parhau i weithio, gan serennu mewn ffilmiau a chyfresi teledu.

Tatum O'Neal

“Mae gen i ysbryd ifanc ac rydw i eisiau gallu gwneud unrhyw beth yn y byd rydw i eisiau ei wneud. Rydw i eisiau bywyd hir ac iach.”

Dechreuodd gyrfa addawol Tatum yn ifanc. Mewn gwirionedd, hi yw'r person ieuengaf erioed i ennill Gwobr Academi, gan ennill yn 10 oed am ei pherfformiad fel Addie Loggins yn Paper Moon (1973).

Ar ôl hanes o boen yn y cymalau, daeth fflachiad enfawr â diagnosis o RA ac yn anffodus datgelodd sgan MRI fod difrod i'r cymalau eisoes wedi digwydd. Mae brwydr hir i gael y feddyginiaeth gywir, y mae Tatum yn ei chyfuno ag atchwanegiadau a newidiadau i ffordd o fyw, wedi dod â'r actores i le llawer gwell gyda'i RA.

Ydych chi'n adnabod unrhyw enwogion eraill sy'n byw gydag RA? Rhowch wybod i ni ar Facebook, Twitter neu Instagram a gwnewch yn siŵr eich bod chi'n ein dilyn ni am bopeth sy'n ymwneud ag RA.