Atalyddion JAK
Atalyddion JAK yw'r dosbarth mwyaf newydd o feddyginiaethau a ddefnyddir i drin RA. Fel biolegics, maent yn therapïau 'targedig', sy'n gweithio ar yr ymateb imiwnedd.
| Enw atalydd JAK | Dull gweinyddu |
| Tofacitinib | Tabledi |
| Baricitinib | Tabledi |
| Upadacitinib | Tabledi |
| Filgotinib | Tabledi |
Cefndir
Yn wahanol i'r cyffuriau biolegol, gellir cymryd atalyddion JAK ar ffurf tabled gan eu bod yn therapïau moleciwl bach. Gellir eu defnyddio hefyd i drin mathau eraill o arthritis a chyflyrau llidiol sy'n effeithio ar y croen a'r perfedd.
Sgil-effeithiau a adroddir amlaf
Fel gydag unrhyw feddyginiaethau, gall atalyddion JAK achosi sgîl-effeithiau. Mae'n bwysig cofio mai dim ond sgîl-effeithiau posibl yw'r rhain. Efallai na fyddant yn digwydd o gwbl.
Gall sgîl-effeithiau cyffredin gynnwys:
- Heintiau'r llwybr resbiradol uchaf (trwyn, gwddf neu'r bibell wynt)
- Heintiau'r ysgyfaint (niwmonia a broncitis)
- Shingles
- Ffliw
- Haint y bledren (cystitis)
- Cynnydd mewn ensymau afu neu ensymau cyhyrau yn y gwaed (arwyddion o broblemau gyda'r afu neu'r cyhyrau)
- Lefelau uchel o fraster gwaed (colesterol) a ddangosir gan brawf gwaed
Risgiau posibl atalyddion JAK
Mae monitro parhaus o atalyddion JAK wedi dangos y gallent gynyddu'r risg o rai cyflyrau o'u cymharu â gwrth-TNFau. Y cyflyrau hyn yw:
- Problemau cardiofasgwlaidd mawr, fel trawiadau ar y galon neu strôc
- Canser
- Ceuladau gwaed yn yr ysgyfaint (emboledd ysgyfeiniol) a gwythiennau (thrombosis gwythiennau dwfn)
- Heintiau difrifol
Os ydych chi'n 65 oed neu'n hŷn, eisoes mewn perygl uwch o broblemau cardiofasgwlaidd neu ganser, neu os ydych chi'n ysmygu (neu wedi bod yn ysmygu am amser hir yn y gorffennol cyn rhoi'r gorau iddi) yna dim ond os nad oes dewisiadau amgen addas i chi y dylid defnyddio atalyddion JAK. Os oes gennych chi rai ffactorau risg yna efallai y cewch chi ragnodi dos is o atalydd JAK neu y cewch eich newid i feddyginiaeth wahanol.
Dylech chi wirio'ch croen o leiaf unwaith y mis a rhoi gwybod i'ch meddyg teulu os byddwch chi'n sylwi ar unrhyw dyfiannau neu lympiau newydd ar eich croen.
Os ydych chi'n profi poen neu dyndra yn y frest (a all ledaenu i'ch breichiau, gên, gwddf neu gefn), prinder anadl, chwys oer, teimlo'n benysgafn neu'n benysgafn yn sydyn, neu os oes gennych wendid yn eich breichiau, coesau, neu leferydd aneglur, dylech gysylltu â 999 ar unwaith.
| Mae rhagor o wybodaeth am sgîl-effeithiau ar gael yn nhaflen gwybodaeth i gleifion y meddyginiaethau hyn. Cofiwch roi gwybod am unrhyw bryderon am sgîl-effeithiau posibl i'r meddygon a'r nyrsys. |
Atalyddion JAK gyda meddyginiaethau eraill
Os byddwch chi a'ch ymgynghorydd yn penderfynu rhoi'r gorau i'ch meddyginiaeth bresennol a dechrau un wahanol i chi (p'un a yw'n gweithio yn yr un ffordd neu a oes ganddo darged gwahanol) bydd angen i chi gael cyfnod golchi allan rhwng y ddwy feddyginiaeth. Mae hyn yn sicrhau bod y feddyginiaeth rydych chi wedi'i rhoi'r gorau iddi allan o'ch corff ac na all ryngweithio â'r feddyginiaeth newydd.
Gall eich tîm gofal iechyd eich cynghori am unrhyw ryngweithiadau hysbys gyda'ch meddyginiaeth, felly mae'n bwysig rhoi gwybod iddyn nhw am yr holl feddyginiaethau rydych chi'n eu cymryd, boed ar bresgripsiwn neu dros y cownter. Dylech chi hefyd roi gwybod iddyn nhw os ydych chi'n cymryd unrhyw atchwanegiadau neu feddyginiaethau llysieuol gan y gall y rhain hefyd ryngweithio â meddyginiaethau.
Os byddwch chi'n dechrau cymryd unrhyw feddyginiaethau newydd, gwiriwch gyda meddyg, nyrs neu fferyllydd eu bod nhw'n ddiogel i'w cymryd gydag unrhyw feddyginiaethau rydych chi'n eu cymryd ar hyn o bryd.
Atalyddion JAK yn ystod beichiogrwydd a bwydo ar y fron
Tofacitinib
Ni ddylai menywod beichiog gymryd Tofacitinib. Dylid gadael bwlch o leiaf 4 wythnos rhwng y dos olaf o'r tofacitinib cyn ceisio beichiogi. Ni ddylid cymryd Tofacitinib wrth fwydo ar y fron. Dangosodd profion ar anifeiliaid y gallai tofacitinib effeithio ar ffrwythlondeb menywod ond nid yw'n effeithio ar ffrwythlondeb dynion. Nid oes angen i ddynion sy'n cymryd tofacitinib osgoi beichiogi plentyn gyda'u partner.
Baricitinib
Ni ddylai menywod beichiog gymryd baricitinib. Dylid gadael bwlch o leiaf 1 wythnos rhwng y dos olaf o'r feddyginiaeth a cheisio beichiogi. Ni ddylid cymryd baricitinib wrth fwydo ar y fron, gan nad yw'n hysbys a all y feddyginiaeth basio i'r llaeth.
Dangosodd profion ar anifeiliaid y gallai baricitinib effeithio ar ffrwythlondeb menywod ond nid yw'n effeithio ar ffrwythlondeb dynion. Nid oes angen i ddynion sy'n cymryd baricitinib osgoi beichiogi plentyn gyda'u partner.
Upadacitinib
Ni ddylai menywod beichiog gymryd Upadacitinib. Dylid gadael bwlch o leiaf 4 wythnos rhwng y dos olaf o upadacitinib cyn ceisio beichiogi.
Ni ddylid cymryd Upadacitinib wrth fwydo ar y fron. Dangosodd profion ar anifeiliaid nad yw upadacitinib yn effeithio ar ffrwythlondeb. Nid oes angen i ddynion sy'n cymryd upadacitinib osgoi beichiogi plentyn gyda'u partner.
Filgotinib
Ni ddylai menywod beichiog gymryd filgotinib. Dylid gadael bwlch o leiaf 1 wythnos rhwng y dos olaf o filgotinib a cheisio beichiogi. Ni ddylid cymryd filgotinib wrth fwydo ar y fron gan nad yw'n hysbys a all y feddyginiaeth basio i'r llaeth. Nid oes angen i ddynion sy'n cymryd filgotinib osgoi beichiogi plentyn gyda'u partner.
Atalyddion JAK ac alcohol
Ar hyn o bryd nid oes unrhyw ganllawiau ar yr angen i osgoi neu gyfyngu ar yfed alcohol wrth gymryd atalyddion JAK. Fodd bynnag, os ydych chi'n yfed alcohol, dylech chi geisio dilyn canllawiau'r llywodraeth. Nid yw'n anghyffredin i bobl sy'n cymryd atalyddion JAK fod ar feddyginiaethau eraill hefyd, lle mae canllawiau gwahanol yn berthnasol. Er enghraifft, gall methotrexate effeithio ar yr afu, felly i'r rhai sy'n cymryd methotrexate ochr yn ochr â'u bioleg, argymhellir cymeriant cymedrol o alcohol yn unol â chanllawiau'r llywodraeth.
Atalyddion JAK ac imiwneiddiadau/brechiadau
brechlynnau byw i unrhyw un sydd eisoes yn cymryd atalyddion JAK. Mae'r brechlynnau byw a ddefnyddir yn y DU yn cynnwys: y frech goch, clwy'r pennau a rwbela (MMR), y frech goch, BCG (ar gyfer twbercwlosis), twymyn felen, teiffoid geneuol neu polio geneuol (gellir defnyddio brechlynnau polio a theiffoid chwistrelladwy). Os nad yw atalyddion JAK wedi dechrau eto, mae'n bwysig ceisio cyngor ynghylch pa mor hir y dylid gadael bwlch ar ôl cael brechlyn byw.
brechlyn ffliw blynyddol yn gryf. Mae ar gael mewn dau ffurf: pigiad i oedolion a chwistrell trwynol i blant. Nid yw'r brechlyn pigadwy yn frechlyn byw felly mae'n addas ar gyfer oedolion sy'n cymryd atalyddion JAK. Mae'r chwistrell trwynol yn frechlyn byw ac nid yw'n addas ar gyfer oedolion sy'n cymryd atalyddion JAK. Gallwch gael brechlyn ffliw yn eich meddygfa neu fferyllfa leol.
brechiad 'Pneumovax' untro (sy'n amddiffyn rhag niwmonia niwmococol) yn fyw ac fe'i hargymhellir yn gryf. Yn ddelfrydol, dylid rhoi brechiad â Pneumovax cyn dechrau atalyddion JAK.
brechlyn yr eryr (Herpes zoster) ar gyfer pob oedolyn sy'n troi'n 65 oed, y rhai rhwng 70 a 79 oed a'r rhai 50 oed a throsodd sydd â system imiwnedd wan iawn. Rhoddir y brechiad fel dau ddos, dau fis ar wahân, yn eich meddygfa. Mae ar gael fel brechlyn byw neu anfyw, felly mae'n bwysig sicrhau eich bod yn cael y fersiwn anfyw.
Nid yw brechlynnau a hwbwyr Covid-19
Gall eich meddyg teulu eich cynghori a ydych chi'n gymwys i gael brechiadau ffliw, Pneumovax, yr eryr a Covid am ddim, yn dibynnu ar y meddyginiaethau rydych chi'n eu cymryd a'u dosau.
| Gall brechu aelodau agos o'r teulu helpu i amddiffyn rhywun sydd â system imiwnedd wan rhag haint. |
Meddyginiaethau mewn arthritis gwynegol
Credwn ei bod yn hanfodol bod pobl sy'n byw gydag RA yn deall pam mae rhai meddyginiaethau'n cael eu defnyddio, pryd maen nhw'n cael eu defnyddio a sut maen nhw'n gweithio i reoli'r cyflwr.
Archebu/Lawrlwytho
Diweddarwyd: 14/02/2022