Adnodd

Ysmygu

Mae llawer yn ymwybodol o'r effaith negyddol y mae ysmygu yn ei chael ar iechyd cyffredinol ond efallai nad ydyn nhw'n gwybod sut mae'n effeithio ar RA. Gall gynyddu'r risg o ddatblygu arthritis gwynegol, gwaethygu symptomau RA a gwneud meddyginiaeth yn llai effeithiol. 

Darlun o becyn o sigaréts mewn cylch coch gyda llinell goch groeslinol ar ei draws.

Mae ysmygu’n cael ei dderbyn yn eang fel rhywbeth sy’n cael effaith andwyol ar iechyd ac mae’n hysbys ei fod yn achosi trawiadau ar y galon, strôc, canser, clefyd rhwystrol cronig yr ysgyfaint (COPD) a mwy. Fodd bynnag, nid yw llawer o bobl yn ymwybodol o’r effaith negyddol y mae ysmygu’n ei chael ar arthritis gwynegol (RA). Felly, sut mae ysmygu’n effeithio ar RA? Gellir ateb hyn mewn tair rhan: 

1. Mae ysmygu yn gwneud pobl yn fwy agored i ddatblygu RA 

Mae ysmygu yn cynyddu'r risg y bydd pobl yn datblygu llawer o glefydau hunanimiwn, gan gynnwys RA. Nid yw union achos RA yn glir, ond credir ei fod oherwydd nifer o resymau, gan gynnwys ffactorau genetig ac amgylcheddol. Un o'r ffactorau amgylcheddol hyn yw ysmygu, ac mae llawer o astudiaethau wedi dangos bod ysmygu yn ffactor risg ar gyfer datblygu RA. Mae'r risg hon yn ymwneud â nifer y sigaréts a ysmygir bob dydd a nifer y blynyddoedd y mae rhywun wedi ysmygu. Yn bwysig, mae hyd yn oed ysmygu dwyster ysgafn (er enghraifft, ysmygu 1 i 7 sigarét y dydd) yn cynyddu'r risg o ddatblygu RA yn sylweddol. Mae'r risg o RA yn lleihau dros amser o roi'r gorau i ysmygu; fodd bynnag, mae'r risg hon yn parhau'n uwch o'i gymharu â phobl nad ydynt yn ysmygu, hyd yn oed ymhlith y rhai a stopiodd ysmygu dros 15 mlynedd ynghynt. Mae ysmygu sigaréts yn gysylltiedig â chynhyrchu ffactor gwynegol a gwrthgyrff gwrth-CCP; mae'r rhain yn wrthgyrff penodol a sensitif sy'n cynyddu'r risg o ddatblygu RA. Mae'r risg o RA yn parhau hyd yn oed ar ôl 20 mlynedd o roi'r gorau i ysmygu yn y rhai sydd â gwrthgyrff gwrth-CCP.  

2. Mae ysmygu yn gwaethygu symptomau RA 

Mae ysmygu yn gysylltiedig ag RA mwy difrifol, er enghraifft, clefyd mwy gweithredol, mwy o ddifrod i'r cymalau (sy'n arwain at anffurfiadau cymalau a cholli swyddogaeth), a mwy o glefyd RA y tu allan i'r cymalau, fel nodwlau, llid yn y pibellau gwaed (a elwir yn fasgwlitis), neu glefyd yr ysgyfaint gwynegol. Gall hyn fod oherwydd bod ysmygu yn gysylltiedig â chynhyrchu gwrthgyrff gwrth-CCP sydd yn ei dro yn rhagweld RA mwy ymosodol. 

Yn ogystal, mae cleifion ag RA mewn mwy o berygl o glefyd y galon a strôc. Mae ysmygu ond yn gwaethygu'r risg hon, gan roi pobl ag RA mewn mwy o berygl fyth o glefyd cardiofasgwlaidd a marwolaeth.  

3. Mae ysmygu yn gwneud meddyginiaeth RA yn llai effeithiol 

Mae tystiolaeth yn dangos bod cleifion ag arthritis gwynegol sy'n ysmygu yn llai tebygol o ymateb i'r driniaeth linell gyntaf a'r ail linell a ddefnyddir ar gyfer RA (atalyddion methotrexate ac TNF yn y drefn honno). Mae hyn yn awgrymu bod ysmygu yn gwanhau cryfder cyffuriau gwrth-rewmatig a/neu'n sbarduno clefyd mwy gweithredol. Yn ogystal, mae'n bosibl bod y rhai ag RA sy'n ysmygu yn llai tebygol o fynd i gyfnod o welliant o'i gymharu â phobl nad ydynt yn ysmygu. 

Beth am ysmygu goddefol ac anweddu? 

Nid yw'n ymddangos bod dod i gysylltiad â mwg goddefol yn cynyddu'r risg o ddatblygu arthritis gwynegol. Fodd bynnag, mae awgrym y gallai dod i gysylltiad â mwg goddefol yn ystod plentyndod gynyddu'r risg o RA mewn ysmygwyr ysgafn yn y dyfodol a hyd yn oed pobl nad ydynt yn ysmygu. 

Nid yw defnyddio e-sigaréts ac anweddu yn gwbl ddi-risg, ond nid oes tystiolaeth gref sy'n dangos perthynas rhwng anweddu/e-sigaréts a'r risg o RA. 

Felly rydych chi eisiau rhoi'r gorau i ysmygu? 

Yn amlwg, gyda'r holl dystiolaeth a ddarparwyd uchod, mae rhoi'r gorau i ysmygu yn un o'r pethau gorau y gallwch chi ei wneud i wella'ch iechyd. Y rhan anoddaf yw penderfynu eich bod chi eisiau rhoi'r gorau i ysmygu ac yn teimlo'n barod i wneud hynny, ond mae llawer o gyngor a chefnogaeth ar gael i'ch helpu pan fyddwch chi'n gwneud hynny. 

Am gymorth gyda rhoi’r gorau i ysmygu gallwch gysylltu â: 

  • Eich meddyg teulu neu nyrs ymarfer, neu drafodwch ef mewn archwiliad person iach 
  • Eich ymgynghorydd rhewmatoleg a'ch nyrs arbenigol 
  • Eich gwasanaeth rhoi'r gorau i ysmygu lleol 
  • Eich fferyllydd lleol  

Gwefannau defnyddiol ar gyfer gwybodaeth: 

Di-fwg y GIG 

Gwybodaeth Patient.co.uk am roi'r gorau i ysmygu 

Gwybodaeth Dewisiadau'r GIG ar roi'r gorau i ysmygu 

Cyfeiriadau ar gael ar gais 

Diweddarwyd: 15/11/2019

Darllen mwy

  • Ysmygu

    Mae llawer yn ymwybodol o'r effaith negyddol y mae ysmygu yn ei chael ar iechyd cyffredinol ond efallai nad ydyn nhw'n gwybod sut mae'n effeithio ar RA. Gall gynyddu'r risg o ddatblygu arthritis gwynegol, gwaethygu symptomau RA a gwneud meddyginiaeth yn llai effeithiol. 

  • Ysmygu

    Mae llawer yn ymwybodol o'r effaith negyddol y mae ysmygu yn ei chael ar iechyd cyffredinol ond efallai nad ydyn nhw'n gwybod sut mae'n effeithio ar RA. Gall gynyddu'r risg o ddatblygu arthritis gwynegol, gwaethygu symptomau RA a gwneud meddyginiaeth yn llai effeithiol.