Adnodd

Problemau Genau

Gall RA effeithio ar yr ên, yn union fel y gall effeithio ar unrhyw gymal arall yn y corff, ac amcangyfrifir bod cymal yr ên wedi'i effeithio mewn mwy na 17% o gleifion ag RA.

RA a'r ên

Gall RA effeithio ar faint yr ên, a gall cleifion brofi problemau gyda chymal yr ên (a elwir yn gymal temporomandibular neu TMJ) sy'n debyg i anawsterau cymal eraill gydag RA. Amcangyfrifir bod cymal yr ên wedi'i effeithio mewn mwy na 17% o gleifion ag RA neu arthritis idiopathig ieuenctid (JIA); gan arwain yn aml at boen, chwydd a symudiad cyfyngedig yn y cymal.

Mae cymalau'r ên (TMJs) wedi'u lleoli o flaen pob clust, fel y dangosir yn y diagram. Pan fydd gennych broblem gyda chymal yr ên, fe'i gelwir yn gamweithrediad cymal temporomandibular neu anhwylder temporomandibular (TMD). Gall anghysur yn yr ên gynnwys:

  • Poen
  • Clicio
  • Anhawster bwyta bwydydd caled, cnoiadwy
  • Sŵn crafu
  • Dadleoliad yr ên
Roedd y boen mor ofnadwy i'w chael yn yr ên, dydy hi ddim yn braf o gwbl, a dydych chi ddim eisiau bwyta.

Gall arthritis idiopathig ieuenctid (JIA), sy'n effeithio ar blant a phobl ifanc o dan 16 oed, hefyd effeithio ar gymal yr ên. Gall gyflymu neu arafu'r broses dwf naturiol o'r esgyrn ar y naill ochr a'r llall i'r cymal yr effeithir arno.

Os nad yw'r ên isaf yn datblygu'n normal, gall arwain at geg lai a all gyfyngu ar yr agoriad. Gall hyn effeithio ar fwyta, arfer brwsio a'r hyd y gall cleifion gadw eu ceg ar agor.

Beth alla i ei wneud os oes gen i broblemau genau?

Rhowch wybod i'ch deintydd, therapydd deintyddol neu hylenydd os ydych chi'n profi unrhyw un o'r problemau hyn:

  • Poen wrth agor yn llydan
  • Agoriad cyfyngedig
  • Anhawster cyrraedd cefn eich ceg wrth frwsio

Os oes agoriad cyfyngedig neu anghysur, bydd angen rheoli hyn gydag apwyntiadau deintyddol byrrach neu orffwys yn ystod triniaethau penodol.

Newidiadau ffordd o fyw

Mae nifer o fesurau hunangymorth a all helpu i wella TMD, gan gynnwys:

  • Gorffwyso'r cymal trwy fwyta bwyd meddal ac osgoi cnoi gwm. 
  • Dal flanel cynnes neu oer wrth yr ên ar ôl gwneud ychydig o ymarferion ymestyn yr ên ysgafn. 
  • Osgoi agor y cymal yn rhy llydan. 
  • Tylino'r cyhyrau o amgylch y cymal. 
  • Ymarferion ymlacio i leddfu straen (mae pobl yn tueddu i glymu eu genau pan fyddant dan straen). 
  • Peidio â gorffwys eich gên ar eich llaw.

Ymarferion TMD

Mae dau brif ymarfer corff a allai fod yn ddefnyddiol (PEIDIWCH â gwneud y rhain os yw'r cymal wedi'i lidio, h.y. wedi chwyddo ac yn boenus). Gall eich deintydd esbonio pa un fydd o'r mwyaf o gymorth i chi. Mae'n bwysig cynhesu cyhyrau eich wyneb am ychydig funudau gyda chywasgiad cynnes cyn dechrau eich ymarferion.

Ymarfer 1
  • Agorwch eich ceg yn araf. 
  • Plygwch eich tafod i fyny fel bod blaen eich tafod yn cyffwrdd â rhan gefn to eich ceg. 
  • Caewch eich ceg yn araf, gan gadw'ch tafod yn y safle uchod. Ailadroddwch y dilyniant hwn 10 gwaith, 2 – 3 gwaith y dydd.
Ymarfer 2
  • Eisteddwch yn unionsyth yn wynebu drych.
  • Agorwch eich ceg yn araf gan sicrhau nad yw'ch gên isaf yn siglo i un ochr; efallai y bydd hyn yn gofyn i chi roi pwysau tywys ysgafn gyda'ch llaw yn erbyn eich gên.
  • Ailadroddwch y drefn hon 10 gwaith, 2 – 3 gwaith y dydd.

wefan Canolfan TMJ Melbourne rai enghreifftiau darluniadol da o'r rhain ac ymarferion TMD eraill.

Os byddwch chi'n parhau i gael problemau gyda'ch TMJ, ewch i weld eich deintydd am gyngor pellach ac opsiynau triniaeth. Efallai y bydd angen atgyfeiriad at arbenigwr ysbyty.