Chronoterapia: nauka o tym, jak dostosować dawkę leków do naszego zegara biologicznego

2014

Pacjenci z reumatoidalnym zapaleniem stawów często zauważają, że objawy nasilają się rano. Lekarze zaczynają teraz podejrzewać, że nie jest to spowodowane jedynie tym, że stawy sztywnieją w nocy z powodu braku ruchu.

Reumatoidalne zapalenie stawów jest napędzane przez komórki układu odpornościowego, takie jak limfocyty. Każda z tych komórek ma swój własny zegar, a ich reakcja zapalna zmienia się w zależności od pory dnia. Nawet gdy usuniemy je z organizmu i obejrzymy w naczyniu, nadal zachowują rytm dnia i nocy.

David Ray, profesor medycyny na Uniwersytecie w Manchesterze.

Wiadomo również, że produkcja hormonów zmienia się w ciągu dnia [zjawisko to nazywa się zmiennością dobową].

Niektóre leki stosowane w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów są bardzo silne i mogą powodować działania niepożądane. 

Procesy wywołujące chorobę są aktywne tylko przez część 24-godzinnego cyklu – jeśli więc podamy silny lek we właściwym czasie, możemy uniknąć narażania pacjentów na działanie toksycznych leków w ciągu dnia.

Profesor Ray

Badanie prowadzone na Uniwersytecie w Manchesterze ma na celu ustalenie najlepszego momentu podania leków. Dzięki temu będą one działać tłumiąco na układ odpornościowy tylko wtedy, gdy będzie to konieczne.

Chociaż koncepcja dopasowania leczenia medycznego do naszego naturalnego rytmu wciąż jest rzadkością, zyskuje ona coraz większą popularność wśród lekarzy, którzy dostrzegają znaczenie naszego zegara biologicznego.

Mamy już pewne przykłady tego zjawiska w farmakoterapii. Powolne uwalnianie niektórych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) pozwala na lepszą ulgę w porannej sztywności. Niedawno opracowano preparat prednizolonu o opóźnionym uwalnianiu (Lodotra), który działa najskuteczniej wczesnym rankiem, kiedy organizm wydziela najmniej kortyzonu. Niższa dawka tego prednizolonu była skuteczniejsza i powodowała mniej skutków ubocznych niż konwencjonalne dawki prednizolonu przyjmowane rano.